Project Beethoven onder druk: Dijsselbloem waarschuwt kabinet

Eindhoven trekt aan de bel bij het kabinet over de toekomst van de Brainportregio. Burgemeester Jeroen Dijsselbloem waarschuwt dat de regio kan vastlopen als de afspraken uit Project Beethoven niet volledig worden uitgevoerd. In een brandbrief vraagt het Eindhovense stadsbestuur het kabinet om de eerder gemaakte afspraken na te komen en extra geld beschikbaar te stellen voor onder meer infrastructuur, woningbouw en voorzieningen.

De zorgen komen op een moment dat in Den Haag wordt onderhandeld over de begroting voor 2027. Volgens Eindhoven is het belangrijk dat de investeringen in de regio niet vertragen, omdat de groei van de chipindustrie grote gevolgen heeft voor de hele regio.

Wat is Project Beethoven?

Project Beethoven werd in het voorjaar van 2024 opgezet door het Rijk, de regio en ASML. Het doel van het project is om de sterke groei van de hightech- en chipindustrie in de regio Eindhoven mogelijk te maken. ASML, dat gevestigd is in Veldhoven, verwacht de komende jaren sterk te blijven groeien. De uitbreiding van het bedrijf en de verdere ontwikkeling van de Brainportregio moeten volgens de betrokken partijen zorgen voor veel extra werkgelegenheid.

De groei brengt echter ook uitdagingen met zich mee. Meer werknemers betekent bijvoorbeeld dat er meer woningen nodig zijn. Daarnaast moeten wegen, openbaar vervoer, onderwijs, zorg en andere voorzieningen meegroeien met het aantal inwoners en werknemers. Voor de verschillende maatregelen binnen het pakket werd ongeveer 2,5 miljard euro uitgetrokken. Het geld is bedoeld voor onder andere woningbouw, infrastructuur en talentontwikkeling.

Eindhoven vreest dat de regio vastloopt

Volgens burgemeester Dijsselbloem zijn de eerder gemaakte afspraken noodzakelijk om de groei van Brainport Eindhoven in goede banen te leiden. In de brandbrief spreekt hij daarom zijn zorgen uit over mogelijke vertragingen. Volgens het Eindhovense stadsbestuur dreigt de regio vast te lopen wanneer onderdelen van het Beethovenpakket op het gebied van infrastructuur en voorzieningen stagneren of worden stopgezet. De gemeente benadrukt dat de verantwoordelijkheid voor de groei niet alleen bij Eindhoven of de provincie ligt. Ook het Rijk en ASML hebben zich volgens de gemaakte afspraken verbonden aan de verdere ontwikkeling van de regio. Daarom vraagt Eindhoven het kabinet om bij de begrotingsvoorbereiding voldoende geld beschikbaar te houden.

Meer geld nodig voor spoor en infrastructuur

Een belangrijk onderdeel van de brief gaat over mobiliteit. Door de groei van het aantal inwoners en werknemers neemt ook de druk op het openbaar vervoer en de infrastructuur toe. Eindhoven vraagt onder meer om 203 miljoen euro voor de volgende fase van de Spoorknoop Eindhoven. De spoorverbindingen en het station zijn belangrijk voor de bereikbaarheid van de stad en de omliggende regio. Daarnaast wil de gemeente 18,3 miljoen euro extra voor infrastructuur rondom de Brainport Industries Campus-Noord. De investeringen zijn volgens Eindhoven noodzakelijk om ervoor te zorgen dat werknemers en bedrijven zich ook in de toekomst goed door de regio kunnen verplaatsen.

Ook woningbouw staat onder druk

De snelle economische groei heeft niet alleen gevolgen voor bedrijven en infrastructuur. Er moeten ook voldoende woningen beschikbaar zijn. Een tekort aan woningen kan het voor bedrijven moeilijker maken om nieuwe werknemers aan te trekken. Mensen die in de regio willen werken, moeten immers ook een betaalbare woning kunnen vinden. Daarmee hangen de verschillende onderdelen van Project Beethoven volgens Eindhoven sterk met elkaar samen. Investeren in banen zonder tegelijkertijd te investeren in woningen, bereikbaarheid en voorzieningen kan volgens de gemeente voor problemen zorgen. De gemeente wijst daarbij ook op de druk op het elektriciteitsnet.

Zorgen over het elektriciteitsnet

Naast mobiliteit en woningbouw vormt de beperkte capaciteit van het elektriciteitsnet een belangrijk probleem voor de regio. Volgens berekeningen van de gemeente lopen tot 2030 ongeveer 20.000 woningen het risico geen aansluiting op het elektriciteitsnet te kunnen krijgen. Voor de periode daarna zouden daar nog eens ongeveer 50.000 woningen bij kunnen komen.

Dat kan grote gevolgen hebben voor de woningbouwplannen in de regio. Nieuwe woningen hebben immers niet alleen een locatie en infrastructuur nodig, maar ook een betrouwbare aansluiting op het elektriciteitsnet. De problematiek rond netcongestie speelt op meerdere plekken in Nederland, maar is voor een snelgroeiende regio als Brainport Eindhoven extra belangrijk.

Investeren in onderwijs, sport en zorg

Eindhoven vraagt het kabinet daarnaast om meer publieke investeringen in voorzieningen. Het gaat daarbij onder meer om onderwijs, sport, cultuur en zorg. Door de verwachte groei van de regio neemt de vraag naar deze voorzieningen toe. Volgens onderzoek van Deloitte is tot 2040 ongeveer 1,4 miljard euro nodig voor dergelijke publieke voorzieningen. De gemeente vindt dat deze investeringen onderdeel moeten zijn van de gezamenlijke aanpak rondom de groei van Brainport. Het gaat volgens Eindhoven dus niet alleen om het aantrekken van bedrijven en het creëren van banen. De regio moet ook aantrekkelijk en leefbaar blijven voor de mensen die er wonen en werken.

Waarom ASML zo belangrijk is

ASML speelt een centrale rol binnen de ontwikkeling van de Brainportregio. Het bedrijf is wereldwijd een belangrijke leverancier van machines voor de productie van geavanceerde chips. De verdere groei van ASML heeft daardoor niet alleen gevolgen voor het bedrijf zelf. Ook toeleveranciers, andere technologiebedrijven en kennisinstellingen in de regio profiteren van de ontwikkeling van de hightechsector.

De uitbreiding van de chipindustrie kan daardoor voor veel extra werkgelegenheid zorgen. Tegelijkertijd ontstaat er meer druk op de bestaande voorzieningen. Volgens de plannen zou de groei van de regio uiteindelijk goed zijn voor ongeveer 72.000 extra banen. Juist daarom vindt Eindhoven het belangrijk dat de overheid nu investeert in de voorwaarden die nodig zijn om die groei mogelijk te maken.

Dijsselbloem roept kabinet op afspraken na te komen met Project Beethoven

Burgemeester Dijsselbloem probeert met de brief duidelijk te maken dat volgens Eindhoven niet kan worden gewacht met belangrijke investeringen. De boodschap aan het kabinet is daarom duidelijk: maak de eerder gemaakte afspraken af.

Volgens de gemeente hebben het Rijk, de regio en ASML gezamenlijk verantwoordelijkheid genomen voor de ontwikkeling van Brainport. Wanneer een deel van de investeringen niet doorgaat, kan dat volgens Eindhoven gevolgen hebben voor de rest van het plan. De komende begrotingsbesluiten in Den Haag zijn daarom belangrijk voor de regio. Eindhoven wil dat de benodigde middelen worden opgenomen, zodat projecten rond infrastructuur, woningbouw en voorzieningen verder kunnen.

Grote groei brengt grote uitdagingen

De discussie rond Project Beethoven laat zien dat economische groei niet vanzelfsprekend alleen maar voordelen oplevert. Wanneer een regio snel groeit, moeten woningen, wegen, openbaar vervoer, energievoorzieningen en publieke diensten tegelijkertijd meegroeien. Brainport Eindhoven is de afgelopen jaren uitgegroeid tot een van de belangrijkste economische regio's van Nederland. De uitdaging voor de komende jaren wordt daarom om die positie verder te versterken zonder dat de regio tegen zijn eigen grenzen aanloopt. Voor Eindhoven is het duidelijk dat daar grote investeringen voor nodig zijn. De gemeente hoopt dat het kabinet de waarschuwing serieus neemt en de eerder gemaakte afspraken blijft uitvoeren.

Project Beethoven blijft belangrijk voor Eindhoven

Project Beethoven moet de groei van Brainport Eindhoven de komende jaren in goede banen leiden. Met de verwachte uitbreiding van ASML en de komst van tienduizenden extra banen neemt echter ook de druk op woningen, infrastructuur, energie en publieke voorzieningen toe. Burgemeester Jeroen Dijsselbloem waarschuwt daarom dat de regio kan vastlopen als de gemaakte afspraken niet volledig worden uitgevoerd. Eindhoven vraagt het kabinet om extra middelen beschikbaar te stellen en de investeringen in onder meer spoor, infrastructuur, woningbouw, onderwijs en voorzieningen door te zetten. De komende begrotingsbesluiten in Den Haag kunnen daarmee belangrijke gevolgen hebben voor de verdere ontwikkeling van Eindhoven en de Brainportregio.

PSV werkt hard aan laatste transfers van de zomer. Lees hier meer!